Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Mısır’ın El-Alameyn kentinde Mısır Dışişleri, Uluslararası İşbirliği ve Yurtdışındaki Mısırlılar Bakanı Bedir Abdülati ile ortak basın toplantısı düzenledi.

Bakan Fidan, Türkiye-Mısır ilişkilerinden Gazze ve Libya’ya, Sudan’dan Hürmüz Boğazı’na, ekonomik işbirliğinden Mekke İttifakı’na kadar çok sayıda başlıkta değerlendirmelerde bulundu.

Fidan, konuşmasının başında Türkiye-Mısır Ortak Planlama Grubu’nun ikinci toplantısını gerçekleştirmek üzere Mısır’da bulunmaktan memnuniyet duyduğunu belirterek, ev sahipliği ve misafirperverliği için Bedir Abdülati ve çalışma arkadaşlarına teşekkür etti.

Fidan, 29 Temmuz’da Dimyat Limanı’nda iki LNG gemisini hedef alan İHA saldırısına ilişkin Mısır’a geçmiş olsun dileklerini yineledi.

Saldırıyı “şiddetle kınıyoruz” diyen Fidan, saldırının ardından Mısır’ın sergilediği sağduyulu tutumu takdir ettiklerini belirtti. Fidan, Mısır’ın sorumlu politikasıyla bölgede barış ve huzuru destekleyen ülkelerden biri olduğunu bir kez daha gösterdiğini söyledi.

Türkiye ve Mısır arasındaki ilişkilerin Cumhurbaşkanlarının liderliğinde “mükemmel seviyede” ilerlediğini ifade eden Fidan, iki ülkenin kardeşlik hukuku, karşılıklı güven ve ortak çıkarlar temelinde işbirliğini derinleştirmek için çalıştığını söyledi.

Fidan ayrıca Mısırlı futbolcu Muhammed Salah’a Türkiye’de gösterilen ilgiyi hatırlatarak, bunun Türk ve Mısır halklarının birbirine olan yakınlığını ortaya koyduğunu belirtti.

“Adeta Türk halkıyla Mısır halkı bu vesileyle kucaklaştı. Bu durumdan büyük memnuniyet duyuyoruz.” dedi.

Fidan, Türkiye-Mısır Ortak Planlama Grubu’nun ikinci toplantısına iki ülkenin farklı kurumlarından çok sayıda temsilcinin katıldığını belirtti.

Türkiye tarafından Ticaret Bakanlığı, Enerji Bakanlığı, AFAD ve diğer kurumlardan temsilcilerin toplantılarda yer aldığını aktaran Fidan, Türk ve Mısırlı yetkililerin önceki gün yaptıkları görüşmelerin eş başkanlar tarafından yeniden değerlendirildiğini ve ortak kararların alındığını söyledi.

Fidan, 2028 yılında Türkiye’nin ev sahipliğinde gerçekleştirilmesi planlanan Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi toplantısına ilişkin yol haritasının da yeniden ele alındığını açıkladı.

Ekonomik ve ticari ilişkilerin toplantının önemli gündemlerinden biri olduğunu belirten Fidan, “İnşallah 15 milyar dolar ticaret hacmi hedefine de ulaşacağız.” dedi.

Bu hedef doğrultusunda Mısır Yatırım ve Dış Ticaret Bakanı Muhammed Ferih Salih ile birlikte Serbest Ticaret Anlaşması’nı tadil eden bir kararın imzalandığını açıklayan Fidan, bunun Türk ve Mısırlı iş insanlarının daha rahat koşullarda faaliyet göstermesine imkan sağlamasının hedeflendiğini belirtti.

Fidan, Türkiye ve Mısır arasında geliştirilmek istenen alanlardan birinin de bağlantısallık olduğunu söyledi.

Geçtiğimiz yıl bazı Afrika ülkeleriyle bağlantısallığın güçlendirilmesi amacıyla işbirliği mutabakat zaptı imzalandığını hatırlatan Fidan, Mısır’ın da Bedir Abdülati’nin imzasıyla bu mutabakata katıldığını açıkladı.

Fidan, bu adımın Türkiye, Mısır ve Afrika kıtası açısından hayırlı olmasını diledi.

İki ülke arasındaki ilişkilerin tüm boyutlarıyla eş güdüm içerisinde sürdürüldüğünü belirten Fidan, karşılıklı ziyaretler ve müşterek tatbikatlarla askeri ilişkilerin de giderek daha kapsamlı hale geldiğini ifade etti.

Türkiye’nin Doğu Akdeniz’de kamplaşma ve çatışma yerine uzlaşı ve işbirliğini önceleyen bölgesel politikalardan yana olduğunu vurgulayan Fidan, uzun kıyı şeritlerine sahip Türkiye ve Mısır’ın denizcilik alanındaki ilişkilerinin iki ülkenin de menfaatine olacak şekilde geliştirilmesini istediklerini söyledi.

Fidan, Bedir Abdülati ile bölgesel meseleleri ayrıntılı biçimde ele aldıklarını belirterek, Türkiye-Mısır ilişkilerinin tüm bölgenin refah ve istikrarına katkı sağlayacak şekilde ilerlediğini söyledi.

Gazze konusunda Türkiye ve Mısır’ın çok yakın çalıştığını ifade eden Fidan, Filistin meselesinin Batı Şeria ve Kudüs boyutlarında da koordinasyon yürütüldüğünü belirtti. Yürüyen barış planına ilişkin koordinasyonun en üst düzeyde devam ettiğini, Gazze’ye insani yardım konusunda da çalışmaların sürdüğünü aktardı.

Libya konusunda Türkiye ve Mısır’ın vizyonlarının örtüştüğünü dile getiren Fidan, Libya’nın doğusu ve batısında gerçekleştirdiği temaslar hakkında Mısırlı mevkidaşına bilgi verdiğini söyledi.

Fidan, “Türkiye ve Mısır, Libya’nın birliği, bütünlüğü, egemenliği, bölünmezliği konusunda ortak düşünüyorlar.” ifadelerini kullandı.

Bu ortak anlayışı birlikte hayata geçirme konusunda karar aldıklarını belirten Fidan, Libya’nın birlik ve bütünlüğünün yalnızca Libyalılar için değil, tüm bölge açısından büyük önem taşıdığını söyledi.

Sudan’daki gelişmelerin de ele alındığını belirten Fidan, çatışmaların bir an önce sona ermesi, sivillerin yaşadığı sıkıntıların hafifletilmesi ve normal hayata dönülmesi için uluslararası toplum ve bölgesel ortaklarla neler yapılabileceğinin görüşüldüğünü aktardı.

Fidan, Hürmüz Boğazı’nda ticari gemilere yönelik saldırıların bölgedeki seyir güvenliğini ciddi şekilde tehlikeye attığını söyledi.

Türkiye’nin bu konuda neler yapılabileceğini Mısır’la görüştüğünü belirten Fidan, ABD ile İran arasında devam eden ateşkesin yeniden tesis edilmesini ve Hürmüz Boğazı’nın bir an evvel açılmasını ümit ettiklerini ifade etti.

Fidan, toplantının en önemli gündemlerinden birinin Gazze’de yaşanan dram ve buna çözüm bulunması olduğunu belirtti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve ekibinin politikalarının giderek daha fazla “insanlık onurunu ayaklar altına aldığını” söyleyen Fidan, İsrail yönetiminin adeta tüm uluslararası toplumu provoke eden bir tutum sergilediğini ifade etti.

Fidan, “Bu sorun sadece Gazze’yi, Orta Doğu’yu, bölgeyi ilgilendiren bir sorun değil, bütün uluslararası toplumu ilgilendiren bir güvenlik sorunu haline gelmiştir.” dedi.

Türkiye ve Mısır’ın yanı sıra bölge ülkeleri ve uluslararası toplumla birlikte neler yapılabileceğinin değerlendirildiğini belirten Fidan, daha ciddi tedbirlerin alınması gerektiği konusunda mutabık kaldıklarını söyledi.

Özellikle insani yardımların ulaştırılması, Filistinlilerin hedef alınarak öldürülmesinin önüne geçilmesi ve Gazze barış planının maddelerine uyulması konularındaki kararlılığın yeniden vurgulandığını aktardı.

Fidan, Türkiye ve Mısır’ın tarihin ve coğrafyanın kendilerine yüklediği sorumluluk bilinciyle hareket eden iki büyük devlet olduğunu belirtti.

İki ülkenin ticaret, güvenlik, savunma, enerji, denizcilik, ulaştırma, bağlantısallık ve diğer bölgesel işbirliği alanlarında ilişkileri en üst seviyeye taşımak için çalışmayı sürdüreceğini söyledi.

Fidan, Mekke İttifakı'nın bölge açısından tarihi bir gelişme olduğunu belirterek, uzun yıllar boyunca bölgedeki sorunların dışarıdan gelecek aktörler tarafından çözülmesinin beklendiğini ifade etti.

Bölge ülkelerinin artık bir araya gelerek “bölgesel sahiplenme ruhuyla” kendi sorunlarına sahip çıkması gerektiğini vurgulayan Fidan, Türkiye’nin son üç yıldır Mısır başta olmak üzere bölgedeki kardeş ülkelerle yaptığı görüşmelerde bu konuda önemli bir anlayış birliği oluşturduğunu söyledi.

Libya, Sudan, Filistin ve Afrika’daki diğer konularda Türkiye ile Mısır’ın birçok başlıkta birlikte hareket ettiğini belirten Fidan, savunma teşkilatları ve savunma sanayileri arasındaki işbirliğinin de oldukça ileri seviyede olduğunu kaydetti.

Fidan, Mekke’de üç ülke tarafından atılan temelin liderlerin ortaya koyduğu “tarihi bir inisiyatif” olduğunu söyledi.

Mısır’ın Mekke İttifakı konusunu başından itibaren Türkiye ile yakından istişare ettiğini belirten Fidan, “Mısır bizim doğal ortağımız. İnşallah yakında resmi ortağımız da olur.” ifadelerini kullandı.

Fidan, Regional 4 olarak adlandırılan dörtlü grubun da çalışmalarına devam ettiğini belirterek, platformda hem ikili ilişkilerin hem de bölgesel sorunların hızlı şekilde ele alındığını söyledi.

Bu ittifakın herhangi bir ülkeye karşı olmadığını vurgulayan Fidan, amacın ülkeler arasındaki güvenlik, egemenlik ve refah taahhüdünü güçlendirmek ve bölgesel sorunlarda sahiplenmeyi artırmak olduğunu ifade etti.

Fidan, bölgede Türkiye, Mısır ve diğer ülkeler açısından farklı güvenlik ittifaklarının da bulunduğunu belirterek, İsrail, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ve Yunanistan arasında Akdeniz’de kurulan güvenlik işbirliğine dikkat çekti.

Buna karşılık Mekke İttifakı'nın herhangi bir ülkeye karşı olmadığını, bölgesel işbirliği ve caydırıcılık oluşturmayı amaçladığını vurguladı.

Bölgenin savaşlar, işgaller ve iç çatışmalar nedeniyle uzun yıllar kaybettiğini ifade eden Fidan, kalkınma, ekonomik gelişme, yoksulluğun giderilmesi ve teknoloji yatırımları konusunda bölge ülkelerinin önünde büyük bir görev bulunduğunu söyledi.

Bunun için öncelikle güvenlik ve istikrara ihtiyaç olduğunu belirten Fidan, “Bunun için ilk önce güvenlik istikrarına ihtiyaç var. Onun için bu güvenlik platformu önemli.” dedi.

Fidan, güvenlik alanındaki işbirliğinin ardından ekonomik entegrasyon, teknolojik atılımlar, büyük yatırımlar ve bağlantısallık projelerinin hız kazanacağını belirterek, “ışık hızıyla geleceğini göreceksiniz” ifadelerini kullandı.

Fidan, Netanyahu ve İsrail yönetiminin barış anlaşması konusunda samimi bir niyet taşımadığını defalarca gördüklerini söyledi.

Barış planında ikinci aşamaya geçilmesinin kritik bir noktaya geldiğini belirten Fidan, Filistin tarafının taahhütlerini yerine getirmesine rağmen İsrail’in adım atmamasının kabul edilemez olduğunu söyledi.

Bu konuda başta ABD olmak üzere Barış Kurulu’nun diğer üyeleriyle görüşmeler yaptıklarını aktaran Fidan, Amerika’nın İsrail’e gerekli baskıyı uygulamasını beklediklerini ifade etti.

Fidan, “Yoksa Türkiye, Katar ve Mısır olarak bu konuda atmamız gereken tabii ki radikal adımlar olacak.” dedi.

İsrail’in amacının Gazze’den Filistinlileri sürmek, mümkünse Gazze’de Filistinli bırakmamak olduğunu belirten Fidan, Türkiye, Mısır ve diğer ülkelerin Barış Kurulu’na katılırken diplomatik ve barışçıl yollarla bu planın önüne geçmeyi hedeflediğini söyledi.

Fidan, ilk aşamada soykırımın durdurulmasının hedeflendiğini ve uluslararası toplumun ortak çabasıyla bunun “belli ölçüde” başarıldığını ifade etti. Ancak insani yardımların hâlâ istenilen seviyede olmadığını belirterek diğer aşamalara geçilmesi gerektiğini kaydetti.

Sudan konusunda da Türkiye ve Mısır’ın aynı görüşte olduğunu belirten Fidan, ülkedeki savaşın durdurulması ve tarafların diyalog yoluyla sorunlarını çözmesi gerektiğini söyledi.

Sudan’daki çatışmaların sona ermesinin kolay olmadığını belirten Fidan, “Arada bu kadar kan var, gözyaşı var, sıkıntı var ve birbiriyle uyuşması bir türlü mümkün olmayan hedefler var.” ifadelerini kullandı.

ABD’nin ve bölge ülkelerinin Sudan konusunda çeşitli girişimleri olduğunu belirten Fidan, Sudan’ın Mısır’ın sınır komşusu olması nedeniyle yaşanan çatışmaların Mısır’ın güvenliği ve ekonomisi açısından doğrudan tehdit oluşturduğunu söyledi.

Mısır’da Sudan’dan gelen mültecilerin bulunduğunu hatırlatan Fidan, Türkiye’nin de Suriye’de benzer bir durum yaşadığını belirtti.

“Bir sınır ülkesi, diğer tarafta olan çatışma size mülteci ve güvenlik tehditleri olarak geri dönüyor.” diyen Fidan, Türkiye’nin Suriye konusunda büyük bir sabırla elinden geleni yaptığını ifade etti.

Türkiye’nin Mısır, Suudi Arabistan ve diğer bölgesel ülkelerle Sudan konusunda aynı doğrultuda çalıştığını belirten Fidan, bu çabaların sürdürüleceğini kaydetti.